Αυθαίρετα και αλλαγές χρήσης: Τι διακυβεύεται για την ακίνητη περιουσία μετά το 2026

Η δυνατότητα τακτοποίησης αυθαίρετων κατασκευών και αλλαγών χρήσης στα ακίνητα αποτελεί βασικό εργαλείο προστασίας της ιδιωτικής περιουσίας. Με τη σχετική προθεσμία να λήγει στις 31 Μαρτίου 2026, διακυβεύεται η αξία και η δυνατότητα αξιοποίησης εκατομμυρίων ακινήτων σε ολόκληρη τη χώρα.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΠΟΜΙΔΑ, Στράτο Παραδιά, σχεδόν κάθε οίκημα παρουσιάζει μικρές ή μεγαλύτερες αποκλίσεις από τα εγκεκριμένα σχέδια της οικοδομικής άδειας – πολλές φορές από την αρχική κατασκευή του. Οι σημερινοί ιδιοκτήτες, χωρίς να γνωρίζουν τις αυθαιρεσίες, τις ανακαλύπτουν όταν απαιτείται η έκδοση Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου, που αποτελεί προϋπόθεση για συμβολαιογραφικές πράξεις, μεταβιβάσεις, κληρονομιές ή χρηματοδοτικά προγράμματα.

Αν η δυνατότητα τακτοποίησης διακοπεί:
  • Οι ιδιοκτήτες δεν θα μπορούν να μεταβιβάσουν ή να αξιοποιήσουν νόμιμα το ακίνητο τους.
  • Οι κληρονόμοι θα βρεθούν με περιουσιακά στοιχεία που δεν μπορούν να δηλωθούν ή να αξιοποιηθούν.
  • Δεν θα μπορούν να εκδοθούν άδειες μικρής κλίμακας για εργασίες ή σοβαρές ανακαινίσεις, ακόμα και για απλές εσωτερικές αλλαγές.
  • Όσα ακίνητα έχουν αυθαιρεσίες δεν θα μπορούν να ενταχθούν σε προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης ή ανακαίνισης.
  • Θα περιοριστεί σημαντικά η δυνατότητα διόρθωσης λανθασμένων συμβολαίων.
  • Θα ξεκινήσει η επιβολή προστίμων για ανακριβή στοιχεία στο Ε9, στο Κτηματολόγιο και στους δήμους.
Ειδικά οι κατασκευές της Κατηγορίας 5 – δηλαδή με μεγάλες πολεοδομικές υπερβάσεις – έχουν ήδη αποκλειστεί από τη διαδικασία τακτοποίησης από το 2020, με αποτέλεσμα χιλιάδες ακίνητα να παραμένουν ημιτελή, αχρησιμοποίητα ή «παγωμένα» στην αγορά.

Η διατήρηση της δυνατότητας τακτοποίησης δεν είναι μια απλή τεχνική ή νομική ρύθμιση. Είναι θεμέλιο για τη διασφάλιση της νομιμότητας, την προσαρμογή στα νέα δεδομένα των μητρώων ακινήτων και τη λειτουργία της κτηματαγοράς. Χωρίς αυτή, η περιουσία των πολιτών κινδυνεύει με μακροχρόνια απαξίωση και στασιμότητα.

Πηγές:

Αυθαίρετα και αλλαγές χρήσης: Τι διακυβεύεται για την ακίνητη περιουσία μετά το 2026

Η δυνατότητα τακτοποίησης αυθαίρετων κατασκευών και αλλαγών χρήσης στα ακίνητα αποτελεί βασικό εργαλείο προστασίας της ιδιωτικής περιουσίας. Με τη σχετική προθεσμία να λήγει στις 31 Μαρτίου 2026, διακυβεύεται η αξία και η δυνατότητα αξιοποίησης εκατομμυρίων ακινήτων σε ολόκληρη τη χώρα.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΠΟΜΙΔΑ, Στράτο Παραδιά, σχεδόν κάθε οίκημα παρουσιάζει μικρές ή μεγαλύτερες αποκλίσεις από τα εγκεκριμένα σχέδια της οικοδομικής άδειας – πολλές φορές από την αρχική κατασκευή του. Οι σημερινοί ιδιοκτήτες, χωρίς να γνωρίζουν τις αυθαιρεσίες, τις ανακαλύπτουν όταν απαιτείται η έκδοση Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου, που αποτελεί προϋπόθεση για συμβολαιογραφικές πράξεις, μεταβιβάσεις, κληρονομιές ή χρηματοδοτικά προγράμματα.

Αν η δυνατότητα τακτοποίησης διακοπεί:
  • Οι ιδιοκτήτες δεν θα μπορούν να μεταβιβάσουν ή να αξιοποιήσουν νόμιμα το ακίνητο τους.
  • Οι κληρονόμοι θα βρεθούν με περιουσιακά στοιχεία που δεν μπορούν να δηλωθούν ή να αξιοποιηθούν.
  • Δεν θα μπορούν να εκδοθούν άδειες μικρής κλίμακας για εργασίες ή σοβαρές ανακαινίσεις, ακόμα και για απλές εσωτερικές αλλαγές.
  • Όσα ακίνητα έχουν αυθαιρεσίες δεν θα μπορούν να ενταχθούν σε προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης ή ανακαίνισης.
  • Θα περιοριστεί σημαντικά η δυνατότητα διόρθωσης λανθασμένων συμβολαίων.
  • Θα ξεκινήσει η επιβολή προστίμων για ανακριβή στοιχεία στο Ε9, στο Κτηματολόγιο και στους δήμους.
Ειδικά οι κατασκευές της Κατηγορίας 5 – δηλαδή με μεγάλες πολεοδομικές υπερβάσεις – έχουν ήδη αποκλειστεί από τη διαδικασία τακτοποίησης από το 2020, με αποτέλεσμα χιλιάδες ακίνητα να παραμένουν ημιτελή, αχρησιμοποίητα ή «παγωμένα» στην αγορά.

Η διατήρηση της δυνατότητας τακτοποίησης δεν είναι μια απλή τεχνική ή νομική ρύθμιση. Είναι θεμέλιο για τη διασφάλιση της νομιμότητας, την προσαρμογή στα νέα δεδομένα των μητρώων ακινήτων και τη λειτουργία της κτηματαγοράς. Χωρίς αυτή, η περιουσία των πολιτών κινδυνεύει με μακροχρόνια απαξίωση και στασιμότητα.

Πηγές: